W pracy na temat konstytucji Gaudium et spes, kard. Joseph Ratzinger nowe podejście do kościoła soborowego wobec nowoczesnego świata określił, jako pochodzące z rewolucji francuskiej. Wcześniejsza postawa kościoła była zgodna z normami papieża Piusa IX wyszczególnionymi w encyklice Syllabus, która uczyła katolików, że powinni zwalczać liberalizm modernizmu.
Zamiast tego, Gaudium et spes radziła katolikom akceptację nowoczesnego świata takim jaki jest – z pewnością rewolucja wobec wcześniejszego nauczania. Dlatego Gaudium et spes Ratzinger nazwał “anty-Syllabus“.
Po prawej okładka książki, pod nią kopie francuskiego tekstu, jeszcze niżej nasze tłumaczenie.
Jeśli chodzi o ogólną ocenę tekstu [Gaudium et spes], można powiedzieć, iż stanowi on [razem z tekstami o wolności religijnej i światowych religiach] rewizję Syllabusa Piusa IX, rodzaj anty-Syllabusa. . .
Niewątpliwie, od tego czasu wiele się zmieniło. Nowa polityka kościelna Piusa XI ustanowiła pewną otwartość w kierunku liberalnej koncepcji państwa. W cichej, ale wytrwałej walce, egzegeza i historia kościoła w coraz większy sposób przyjmowały postulaty liberalnej nauki; zaś z drugiej strony, w obliczu wielkich przewrotów politycznych XX wieku, liberalizm musiał przyjąć znaczące poprawki.
Stało się tak dlatego, że najpierw w Europie środkowej, w wyniku sytuacji, jednostronną zależność od stanowiska kościoła z inicjatywy Piusa IX i Piusa X wobec nowego okresu historii rozpoczętego francuską rewolucją, w dużym stopniu skorygowały fakty. Ale brakowało fundamentalnego nowego dokumentu na temat relacji ze światem od 1789 roku.
W rzeczywistości w krajach o mocnej większości katolików nadal panowała mentalność jaka była przed rewolucją; teraz prawie nikt nie zaprzecza, że hiszpańskie i włoskie konkordaty [porozumienia między kościołem i państwem] próbowały zachować zbyt wiele rzeczy od pojmowania świata, które od dawna nie odpowiadały rzeczywistości. I podobnie prawie nikt nie może zaprzeczyć, że tej zależności opartej na przestarzałej koncepcji stosunków między Kościołem a państwem towarzyszyły podobne anachronizmy w dziedzinie edukacji i postawa wobec nowoczesnej metody historyczno-krytycznej. . .
Tu powinno wystarczyć twierdzenie, że tekst [Gaudum et spes] odgrywa rolę anty-Syllabusa w takim stopniu, że przedstawia próbę oficjalnego pogodzenia się kościoła ze światem, jak było od roku 1789. Z jednej strony sama ta wizualizacja wyjaśnia wspomniany wcześniej kompleks getta. Z drugiej strony pozwala nam zrozumieć znaczenie tych nowych relacji między kościołem i nowoczesnym światem. Tutaj “świat” rozumie się głęboko jako duch nowoczesnych czasów. Mając świadomość oddzielenia od niego, po zakończeniu gorących i zimnych wojen, chciał nawiązać dialog i współpracę.
(Les Principes de la Theologie Catholique – Esquisse et Materiaux, Paryż: Tequi, 1982, s. 426-427).
*Gaudium et spes – konstytucja duszpasterska papieża Pawła VI, 7.12.1965
|
|
