Eksperci twierdzą, że atak na pagery i radia, wymierzony w Hezbollah, musiał uwzględniać rozróżnienie cywilów od bojowników, być proporcjonalny i konieczny z wojskowego punktu widzenia, aby był legalny
W tym tygodniu Liban został dotknięty izraelskim atakiem na Hezbollah , w którym urządzenia komunikacyjne zamieniono w bomby. W wyniku ataku dziesiątki osób zginęło, a tysiące zostało rannych.
We wtorek po południu w całym kraju eksplodowały tysiące pagerów , zabijając co najmniej 14 osób.
W środę doszło do eksplozji krótkofalówek , m.in. na pogrzebach osób, które zginęły poprzedniego dnia: w chwili pisania tego tekstu w wyniku tego ataku zginęło co najmniej 20 osób.
Wiele z szacowanych 4000 osób, które zostały okaleczone, ma obrażenia głowy i brzucha. Niektórzy stracili wzrok lub kończyny, zwłaszcza palce. Setki osób nadal znajdują się w stanie krytycznym.
Zgodnie ze swoją polityką Izrael nie potwierdził ani nie zaprzeczył swojemu domniemanemu udziałowi w atakach.
Zarejestruj się, aby otrzymywać najnowsze informacje i analizy dotyczące Izraela i Palestyny, a także Turkey Unpacked i inne biuletyny MEE
Jednak wiele organizacji medialnych , w tym izraelskie, poinformowało, że tajne służby Mossadu zinfiltrowały łańcuchy dostaw Hezbollahu i podłożyły ładunki wybuchowe w urządzeniach.
Middle East Eye przygląda się międzynarodowym konsekwencjom prawnym tego ataku.
Jakie zasady określają prawo humanitarne w przypadku konfliktów zbrojnych?
Międzynarodowe prawo humanitarne wywodzi się z międzynarodowych konwencji, traktatów, regulacji i orzeczeń prawnych. Obejmuje ono między innymi konwencje haskie , konwencje genewskie i orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości .
Częścią jego roli jest narzucanie ograniczeń cierpieniu spowodowanemu konfliktem zbrojnym. Z tego wyłoniło się kilka podstawowych zasad, które państwa i inni uczestnicy konfliktu muszą wziąć pod uwagę, zanim podejmą działania militarne.
„Rozróżnienie” stanowi, że strony wojny muszą zawsze rozróżniać między kombatantami a ludnością cywilną, a także między celami wojskowymi a obiektami cywilnymi (takimi jak dom lub miejsce kultu). Zabronione są ataki bez rozróżnienia, które uderzają w ludność cywilną i obiekty cywilne, a także osiągają cele wojskowe.
„Proporcjonalność” zabrania ataków, które mogą spowodować śmierć lub obrażenia ludności cywilnej lub uszkodzenia obiektów cywilnych w sposób „nadmierny” w stosunku do oczekiwanej przewagi militarnej.
„Konieczność militarna” dopuszcza środki konieczne do osiągnięcia uzasadnionego celu militarnego, a mianowicie osłabienia potencjału militarnego innych stron konfliktu.
Czy izraelski atak na pagery spełnia te zasady?
Alonso Gurmendi-Dunkelberg , badacz z London School of Economics, zajmujący się międzynarodowymi regulacjami wojny, powiedział, że dla Izraela trudno byłoby sprawdzić zasady proporcjonalności, rozróżnienia i konieczności wojskowej przed atakiem.
„Nie mamy wystarczających informacji, aby stwierdzić, w jaki sposób dokładnie zdetonowano pagery, ale jeśli, jak wynika z istniejących raportów, po prostu zdetonowano je jednocześnie, trudno zrozumieć, w jaki sposób można było przeprowadzić te kontrole” – powiedział MEE.
Stwierdził, że aby wywiązać się ze swoich zobowiązań, Izrael musi sprawdzić każdy indywidualny sprzęt komunikacyjny, aby mieć pewność, że detonacja była skierowana w stronę bojownika, a nie w osobę cywilną, która omyłkowo trzymała obiekt lub stała zbyt blisko.
Eksplodujące urządzenie walkie-talkie 18 września 2024 r. w domu w Baalbek (AFP)
Nie wydaje się jednak, aby przeprowadzono jakiekolwiek indywidualne kontrole, biorąc pod uwagę fakt, że każdego dnia jednocześnie detonowano tysiące pagerów i krótkofalówek.
Janina Dill, współdyrektorka Instytutu Etyki, Prawa i Konfliktów Zbrojnych Uniwersytetu Oksfordzkiego , powiedziała, że ataki budzą poważne wątpliwości co do proporcjonalności.
Powiedziała MEE: „Powstaje pytanie, czy takie proporcjonalne obliczenia dla każdej eksplozji byłyby w ogóle możliwe lub sensowne, biorąc pod uwagę, że mówimy o setkach eksplozji wywołanych w tym samym czasie.
„Ludzie zazwyczaj noszą swoje strony ze sobą, w tym zabierają je do domu. Trudno sobie wyobrazić, aby atakująca strona mogła ograniczyć skutki tych ataków zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego”.
Ellen Nohle z Międzynarodowego Centrum Prawa Humanitarnego Diakonia stwierdziła, że każda eksplozja musi być zgodna z wyżej wymienionymi zasadami.
„Możliwe, że niektóre ataki były zgodne z prawem, a inne nie” – powiedziała MEE.
„Byłoby niepokojące, gdyby nie było obserwacji, która pozwoliłaby upewnić się, że cywile nie mieli przy sobie pagerów, gdy zostały zdetonowane. Strona jest zobowiązana do odwołania lub zawieszenia ataku, jeśli stanie się oczywiste, że cel nie jest celem wojskowym lub bojownikiem”.
Wśród zabitych i rannych podczas ataków byli cywile. Zginęło dwoje dzieci, w tym Fatima Abdullah, dziewięcioletnia córka członka Hezbollahu. Wśród zabitych było również czterech pracowników służby zdrowia z prywatnych szpitali na południowych przedmieściach Bejrutu.
Co to jest „uzasadniony cel”?
Wiele doniesień medialnych podaje, że zdecydowana większość osób będących celem ataków izraelskich nie brała w tym czasie udziału w żadnych walkach.
Wiele osób zajmowało się codziennymi sprawami: pagery i radia przenośne eksplodowały w domach, supermarketach, pojazdach, a nawet na pogrzebach.
Gurmendi-Dunkelberg powiedziała, że zgodnie z prawem międzynarodowym każda osoba pełniąca ciągłą funkcję bojową w Hezbollahu może stać się celem ataku, niezależnie od tego, gdzie się znajduje.
Skauci biorą udział w pogrzebie kolegi skauta, który zginął w wyniku eksplozji setek urządzeń pagerowych w Libanie poprzedniego dnia, 18 września 2024 r. (Reuters)
„Walczący [w tym żołnierze] mogą być celem ataków podczas robienia zakupów spożywczych, pod warunkiem zachowania rozróżnienia i proporcjonalności”.
Jednak, dodał Nohle, zgodnie z zasadą konieczności militarnej, nie można użyć większej siły niż jest to „absolutnie konieczne” do osiągnięcia celu.
Czy wszyscy ci bojownicy byli celem ataków?
Nie, nie byli. Wśród zmarłych byli również cywile, tacy jak Muhammad Hassan Nour Al-Din, pracownik szpitala Al-Rasoul Al-Aazam.
Wśród rannych był Mojtaba Amani, irański ambasador w Libanie. MEE rozumie również, że pracownik Al Mayadeen, kanału telewizyjnego powiązanego z Hezbollahem, posiadał pager, który eksplodował na jego biurku.
Chirurg okulista i libański ustawodawca Elias Jrade przeprowadza operację na mężczyźnie rannym w wyniku eksplozji pagerów w Libanie 18 września 2024 r. (Reuters)
Nohle powiedział: „Nie jest zgodne z prawem atakowanie osób powiązanych jedynie ze zbrojną grupą, które nie pełnią ciągłej funkcji bojowej”.
Dill dodał: „Tylko członkowie zorganizowanej grupy zbrojnej będącej częścią Hezbollahu są uzasadnionymi celami ataku ze względu na ich przynależność do Hezbollahu.
„Wszystkie inne osoby, w tym lekarze i dziennikarze powiązani z Hezbollahem, są chronione przed bezpośrednim atakiem, chyba że bezpośrednio uczestniczą w działaniach wojennych i tylko wtedy, gdy są zaangażowani w działania wojenne”.
Gurmendi-Dunkelberg zauważyła jednak, że wśród naukowców panują rozbieżności co do tego, czy osoba powiązana z daną grupą, ale niebiorąca udziału w walkach, może być objęta prawem międzynarodowym.
„Izraelscy i amerykańscy naukowcy mówią „tak”, ale Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża mówi „nie”” – powiedział, mając na myśli Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża.
„Według Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, którego pogląd popieram, aby stać się celem ataku, trzeba być czymś więcej niż tylko członkiem grupy, trzeba mieć „ciągłą funkcję bojową” w tej grupie”.
Czy używanie ładunków wybuchowych jest legalne?
Powszechne jest założenie, że Izrael umieścił ładunki wybuchowe w urządzeniach, chociaż nie skomentował ataków. Doniesienia medialne mówią, że pułapki zostały stworzone, aby sparaliżować Hezbollah w jakiejkolwiek wojnie totalnej z Izraelem.
W listopadzie 2020 r. irański naukowiec nuklearny Mohsen Fakhrizadeh został zastrzelony zdalnie sterowanym karabinem maszynowym. Izrael, który od dziesięcioleci próbuje powstrzymać program nuklearny Teheranu, został obwiniony o zabójstwo. A w styczniu 1996 r. Yahya Ayyash, główny producent bomb Hamasu, został zabity przez telefon komórkowy podłożony pod bombę w Beit Lahia w Strefie Gazy.
Skutki zamachu na irańskiego naukowca nuklearnego Mohsena Fakhrizadeha w pobliżu Teheranu 27 listopada 2020 r. (materiał informacyjny AFP/IRIB)
Istnieją konkretne traktaty i konwencje regulujące kwestię stosowania min-pułapek w działaniach wojennych.
Zgodnie ze zmienionym Protokołem II do Konwencji o broni konwencjonalnej , której stroną jest Izrael, zabrania się stosowania min-pułapek lub „innych urządzeń” specjalnie skonstruowanych w celu powstrzymania ładunków wybuchowych, zgodnie ze stanowiskiem Andrew Claphama z Geneva Graduate Institute , autora książki War.
W konwencji pułapkę definiuje się jako urządzenie lub materiał zaprojektowany, skonstruowany lub przystosowany do zabijania lub ranienia, który „działa nieoczekiwanie”, gdy dana osoba poruszy lub zbliży się do pozornie niegroźnego przedmiotu.
„Inne urządzenia” oznaczają amunicję i urządzenia przeznaczone do zabijania, ranienia lub uszkadzania, które są „uruchamiane ręcznie, za pomocą zdalnego sterowania lub automatycznie po upływie określonego czasu”.
Nohle powiedział, że detonacje z tego tygodnia prawdopodobnie zostaną uznane na mocy prawa międzynarodowego za eksplozję „innych urządzeń”.
Clapham powiedział MEE: „Wydaje się oczywiste, że pagery [i krótkofalówki] zostały przystosowane do zabijania lub ranienia i działają nieoczekiwanie, gdy wykonują pozornie bezpieczną czynność.
„Dlatego ich użycie stanowi naruszenie prawa międzynarodowego, jeśli dokonują tego agenci, których działania można przypisać państwu Izrael, lub jeśli dokonują tego osoby, których działaniami kieruje Izrael”.
https://www.middleeasteye.net/explainers/israel-pager-attack-lebanon-break-international-law-hezbollah
