Polska Martyrologia lat 1939-45 doczekała się wielu opisów, ale tylko jedna rodzina pozostawiła wspomnienia z obu stron nieszczęścia, zakończonego w Kanadzie. Henryk Piekarski [1887-1973, herbu Rola] wraz z żoną Marią doświadzcyli morderczej poniewierki sowieckiej a ich syn Konstanty [1915-1990] przetrwał piekło niemieckich obozów koncentracyjnych. Wspomnienia (ale nie tylko) Ojca: “Znad Niemna przez Syberię do Kanady” (300 stron) wydane zostały w Rzymie w 1967 r.{miejmy nadzieję, zostanie wznowione w Polsce}, zaś Syna: “Escaping Hell – The Story of a Polish Underground Officer in Auschwitz and Buchenwald” (254 strony) opublikowano w Toronto w 1989 r.. {tlumaczenie polskie “Umykając piekłu” (330 stron) zawierające także przypisy i uzupełnienia, ukazało się w Warszawie 6 lat później, jako wydanie specjalne na 60. rocznice oswobodzenia obozu Auschwitz}. Warto te książki przypomnieć, a są do wglądu w Fundacji im Konstantego Piekarskiego (Calgary, Kanada www.PolandPolska.org) a także w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Dla zachęty pozwalam sobie przytoczyć fragmenty ich treści: