"Tak lubili rąbać polskie dzieci,że przez przypadek zarąbali ukraińskie dzieci, bo rozmawiały po polsku..."

19 maja 2015

Gdy wyrzucamy z duszy zrozumiałą nienawiść do Polski, która szczególnie pod wpływem obecnych znęcań się nad ludnością ukraińską w Galicji opanowuje nas i zimnym rozumem obejmujemy powstanie narodowości ukraińskiej (jako fundamentu państwa) musimy przyznać, że w walce z Polską i tylko dzięki niej mamy oblicze narodowe […] Z jednej strony nie wiadomo, czy na wypadek zgody z Rosją nie zatrze się ponownie nasze oblicze narodowe i to razem z Galicją. Gdyż rzec można z całą pewnością, że gdy raz zatrzymamy się zdecydowanie na placówce rusofilstwa politycznego to prędzej czy później odbierzemy Polsce Galicję nie tylko po San, a po Poprad i Lublin – ukraińska gazeta „Strileć”, 25 listopada 1919

Funkcjonująca na przełomie 1918 i 1919 roku m.in. na terenie dawnej austriackiej Galicji Zachodnioukraińska Republika Ludowa (ZURL) była konkurentem dla odradzającej się Rzeczypospolitej do objęcia władzy nad tym terytorium. Wysuwając argumenty etniczne, proklamowana 28 października 1918 roku we Lwowie młoda ukraińska państwowość dążyła do objęcia swoją władzą północnej Bukowiny, Galicji Wschodniej i części Zachodniej oraz Rusi Zakarpackiej. Pretendowała więc ona między innymi do tych terenów, które zamieszkiwali licznie Polacy. Spowodowało to, że nieuchronnie pojawić się musiał w ZURL „problem polski”.

Nazywam się Czesław Adamusik. Mieszkam w tej chwili w Warszawie na Ochocie.

• Proszę powiedzieć o swoim dzieciństwie w przedwojennej Warszawie. Jak ją pan pamięta?

Tak. Przed wojną i w czasie okupacji mieszkaliśmy ja z rodziną, matką, ojcem i siostrą starszą ode mnie o siedem lat, na Woli na ulicy Gostyńskiej, to jest w tej chwili przedłużenie ulicy Sokołowskiej. Tej ulicy już nie ma właściwie, jest tam przebudowana w ogóle. Zacząłem naukę w szkole podstawowej numer 125 w roku 1938 przed wojną. Przed wojną ukończyłem właściwie pierwszą klasę. Miałem iść w 1939 roku do drugiej i wybuchła właśnie wojna i do tej szkoły już nie chodziłem, dlatego że kwaterowali tam Niemcy, wojsko kwaterowało, przez całe ponad cztery lata. A nas, uczniów z tej szkoły, [przenieśli], częściowo chodziliśmy jakiś okres na ulicę Górczewską do szkoły, potem z Górczewskiej nas przenieśli na Bema, potem z Bema znowuż na Górczewską. I tak aż do końca wojny żeśmy przechodzili ze szkoły do szkoły, tak jak warunki na to pozwalały.